Van WebKit tot Chromium · 2003–2022
Apple begon opnieuw op de Mac
Begin 2003 was Internet Explorer nog de standaardbrowser van Mac OS X. Op 7 januari presenteerde Apple echter een eigen alternatief: Safari. Het programma opende met een opvallend lege werkbalk, een ingebouwd Google-zoekvak, pop-upblokkering en een nieuwe manier om bladwijzers te ordenen. De eerste publieke bèta was slechts 3 MB groot.
Safari kwam niet uit het niets. Apple bouwde verder op KHTML en KJS, de open broncode achter de Linux-browser Konqueror. De aangepaste onderdelen kregen de namen WebCore en JavaScriptCore; samen groeiden ze uit tot WebKit. Daarmee kreeg een klein KDE-project onverwacht nakomelingen op miljoenen Macs en, vanaf 2007, op de iPhone.
Konqueror toont webpagina's op Linux.
Apple bouwt verder op KHTML en KJS.
WebKit krijgt een herkenbare Apple-browser.
Google combineert WebKit met V8.
Chromium splitst zijn motor af van WebKit.
Een gezichtje werd een examen
De Acid2-test uit 2005 zag eruit als een eenvoudig geel gezicht. Achter die glimlach zaten lastige proeven met HTML en CSS. Een browser die regels verkeerd interpreteerde, maakte er een zichtbaar misvormd portret van. De test maakte verschillen tussen browsermotoren begrijpelijk zonder een technische handleiding te lezen.

Safari werd vervolgens het eerste officieel uitgebrachte browserprogramma dat de test volledig doorstond: versie 2.0.2 in oktober 2005. Firefox, Opera en uiteindelijk Internet Explorer volgden. Acid2 bewees niet dat een browser foutloos was, maar gaf webstandaarden een scorebord. Browsermakers konden zichtbaar winnen of verliezen.
Chrome werd ontworpen voor webprogramma's
Toen Google op 2 september 2008 Chrome uitbracht, waren Gmail, Google Maps en andere interactieve diensten al veel zwaarder dan de webpagina's waarvoor oudere browsers waren ontworpen. Chrome presenteerde zichzelf daarom als een nieuw fundament voor webtoepassingen. De interface was sober: tabbladen bovenaan, weinig knoppen en één omnibox voor adressen én zoekopdrachten.
Onder die eenvoud zat een andere architectuur. Sites werden zoveel mogelijk in afzonderlijke processen uitgevoerd. Een vastgelopen pagina hoefde daardoor niet het hele programma mee te slepen, en ieder proces kon in een afgeschermde omgeving draaien. De nieuwe V8-motor zette JavaScript rechtstreeks om in snelle machinecode. Snelheid werd niet langer alleen gemeten aan het openen van een pagina, maar aan wat je ín die pagina kon doen.
Zoeken en adressen invoeren gebeurde op dezelfde plaats.
JavaScript kreeg een motor die op complexe webapps was gericht.
Een probleem in één tabblad hoefde niet alles te laten vastlopen.
Nieuwe versies bereikten gebruikers zonder grote installatiecampagne.
Informatieve vereenvoudiging: Chrome gebruikte verschillende procesmodellen en kon processen delen.
Chromium was niet hetzelfde als Chrome
Google gaf de kern van de browser tegelijk vrij als het open-sourceproject Chromium. Andere ontwikkelaars konden de code bestuderen, aanpassen en in een eigen browser verwerken. Google Chrome was de merkversie daaromheen, met Google-diensten, een eigen distributiekanaal en aanvullende onderdelen.
Chromium
De gemeenschappelijke broncode voor browser, Blink en V8. Ook andere makers konden daarop voortbouwen.
Chrome
De consumentenbrowser met Google-naam, automatische updates en integratie met Google-diensten.
Die combinatie was krachtig. Chrome kon vernieuwen als product én zijn technische basis verspreiden als platform. De browser verscheen bovendien precies op plekken waar internetgebruikers Google al tegenkwamen. Het bedrijf hoefde mensen niet eerst uit te leggen wat Google was; alleen waarom zij ook de browser van Google moesten proberen.
De strijd verschoof naar de motor
Google maakte in 2013 van WebKit een eigen afsplitsing: Blink. Opera stopte met zijn zelfstandige Presto-motor en stapte over op Chromium. In 2018 kondigde zelfs Microsoft aan Edge opnieuw te bouwen op Chromium. Het argument was betere compatibiliteit: minder verschillen om rekening mee te houden en websites die vaker meteen goed werkten.
Voor gebruikers leek de keuze groter: Chrome, Edge, Opera en later ook browsers als Brave en Vivaldi hadden elk een eigen uiterlijk en functies. Onder de motorkap leken veel keuzes juist steeds meer op elkaar. Dat maakte testen eenvoudiger, maar gaf één open-sourceproject — sterk gestuurd door Google — veel invloed op de richting van het web.
Internet Explorer verdween, zijn les bleef
Microsoft introduceerde Edge in 2015 als opvolger van Internet Explorer. De eerste Edge had nog een eigen motor, EdgeHTML. Na de overstap op Chromium verscheen in 2020 de nieuwe versie van Edge. Op 15 juni 2022 eindigde de ondersteuning van de losse Internet Explorer 11-desktopapp op veel versies van Windows 10.
Daarmee eindigde een merk dat de eerste browseroorlog had gewonnen. Maar de machtsvraag verdween niet. In de jaren negentig ging het om de browser die met het besturingssysteem meekwam. In de tweede browseroorlog telden ook de zoekmachine, webdiensten, mobiele telefoon, update-infrastructuur en browsermotor mee.