← Nederland online

Nederland · 1993–2005

Het tijdperkvan de providers

Een cd-rom, een modem en een telefoonnummer vormden de toegangspoort tot internet. Providers verkochten niet alleen verbinding, maar ook het idee dat iedereen online kon komen.

Verbinding maken_ □ ×

Inbellen bij: Mijn Internet

06760 12345erik@provider.nl
Kiessignaal gevondenModem onderhandelt…VERBONDEN · 48.000 BPS
Vrije reconstructie — geen historisch screenshot

Het ritueel van inbellen

Internetten begon met luisteren. De modem koos een nummer, wachtte op antwoord en wisselde piepende en krakende signalen uit met de apparatuur van de provider. Als alles lukte, verscheen ‘verbonden’ in beeld. Tijdens die verbinding was de vaste telefoonlijn meestal bezet.

De gebruiker betaalde vaak zowel een abonnement aan de provider als telefoonkosten per minuut. Even snel e-mail ophalen was verstandig; doelloos surfen kon aan het eind van de maand een onaangename verrassing opleveren.

Merken in de brievenbus

1993

XS4ALL

Technische internettoegang met een uitgesproken visie op vrijheid, privacy en de zelfstandige gebruiker.

1995

Planet Internet

Toegang en eigen content in één pakket. Planet hielp het internet als consumentenmedium te presenteren.

1996

World Online

Een ambitieus Nederlands internetbedrijf dat internationaal wilde groeien en later symbool werd voor de internetzeepbel.

1997

Het Net

KPN bracht internet dichter bij het grote publiek met een herkenbare Nederlandstalige toegangsdienst.

Rond 2000

Zonnet & Freeler

Gratis abonnementen verlaagden de drempel. Het gebruik van de telefoonlijn moest het verdienmodel dragen.

Breedband

@Home, Casema & kabel

Kabelbedrijven boden een permanente, snellere verbinding en werden concurrenten van de telefoonlijn.

Internet kwam op een cd-rom

Providers deelden miljoenen installatie-cd’s uit via computerwinkels, tijdschriften, banken en supermarkten. De cd installeerde een browser, vulde het inbelnummer in en maakte een startpagina van de provider. Zo werd een technisch configuratieprobleem verpakt als een eenvoudig consumentenproduct.

Wie inlogde, kwam vaak eerst in de eigen omgeving van de aanbieder: nieuws, weer, e-mail, chat, een zoekfunctie en rubrieken met aanbevolen websites. Providers waren daarmee tijdelijk ook uitgevers en wegwijzers. Hun startpagina was voor veel mensen de voordeur van het web.

Zeven sleutelmomenten

Van telefoontik naar altijd online

1993

Internet voor particulieren

XS4ALL en andere vroege aanbieders maken het mogelijk om thuis via een modem toegang te krijgen tot e-mail, nieuwsgroepen en het open internet.

1995

Planet Internet begint

De nieuwe aanbieder combineert internettoegang met een eigen omgeving vol nieuws, diensten en uitleg voor beginnende gebruikers.

1996–1997

De massamarkt komt op gang

World Online en KPN-dienst Het Net mikken op een breed publiek. Internet wordt verkocht als consumentendienst in plaats van technisch experiment.

Rond 1999

Gratis providers breken door

Zonnet, Freeler en andere merken vragen geen vast abonnement. Inkomsten moeten komen uit telefoontikken, advertenties en aanvullende diensten.

1999–2000

ADSL en kabel worden zichtbaar

Breedband belooft een snellere verbinding die aan kan blijven staan. De telefoonlijn hoeft tijdens het internetten niet langer bezet te zijn.

2002

Gratis inbellen verliest glans

De vergoeding uit telefoonverkeer blijkt onvoldoende. Providers veranderen hun voorwaarden, gaan samenwerken of verdwijnen als zelfstandig merk.

Midden jaren nul

Breedband wordt de norm

Kabel en ADSL veranderen internet in een permanente voorziening. Snelheid en bundels nemen de plaats in van telefoontikken en modemnummers.

Breedband maakte de modem stil

Rond de eeuwwisseling verschenen kabelinternet en ADSL. De verbinding werd sneller, kon aan blijven staan en blokkeerde de telefoon niet langer. Daarmee veranderde ook het gebruik: websites werden rijker, programma’s gingen automatisch bijwerken en chatdiensten bleven de hele avond geopend.

Veel kleurrijke providermerken verdwenen vervolgens door overnames en fusies. Internettoegang werd minder een avontuur met een eigen portal en meer een nutsvoorziening, vaak gecombineerd met telefonie en televisie.

Volgend hoofdstukVan nieuwsgroepen tot online communities

Bronnen en verder lezen

KPN — Internet en wifi in Nederland: een geschiedenis ↗Internetten.nl — Veranderingen bij Zonnet, Freeler en Het Net, 2002 ↗Tweakers — Planet Internet en de breedbandmarkt ↗Computable — Nederlandse providers aan het eind van de jaren negentig ↗Vrij Nederland — Van vroege provider naar onderneming ↗

Verder lezen: het providerdossier

Duik dieper in twaalf hoofdstukken over pioniers, gratis internet, kabel, breedband, providerwerelden, reclame en verdwenen namen.

Open het dossier Nederlandse internetproviders →